Domates Yaprakları Neden Sararır
Domates yapraklarının sararması, her ev bahçıvanının yüreğine korku salabilir. İlk solmuş sarı yaprak sorunun habercisidir—ama ne tür bir sorun? Azot eksikliği mi? Erken yanıklık mı? Sebep önemli, çünkü her biri için tedavi farklı. Ancak teşhis süreci sadece belirtileri tanımaktan ibaret değil. Adım adım bir teşhis sıralaması daha faydalıdır.

## Önce Eski Yapraklar: Besin Eksikliği mi Hastalık mı En alttaki yaşlı yaprakların sararması klasik belirtisi fazla genel bir ifade.
Bir çalı veya kafes domates bitkisindeki en eski yapraklar sararıyorsa ve bitki özellikle günün en sıcak saatlerinde solmaya başlıyorsa, muhtemel suçlu Fusarium solgunluğudır.
- Fusarium solgunluğunu bu temel belirtilerle elemeyene kadar gübre spreylerine uzanmayın. Fusarium solgunluğunda sararma genellikle bitkinin bir tarafında daha belirgindir ve sıcaklık düştüğünde solma geçici olarak hafifler. Bazı durumlarda, bir dal etkilenirken bitkinin gerisi sağlıklı görünebilir.
- Eğer alttaki yaşlı yapraklar sararıp sarkıyorsa ancak bitki akşam dik duruşuna kavuşmuyorsa, bu Fusarium solgunluğu değil Verticillium solgunluğu veya iletim dokusunu etkileyen başka bir bakteri olabilir. Köklerle birleşen alt gövde bölgesini ve nemli toprağın gövdeyle buluştuğu noktayı kontrol edin. Eğer solma bir tarafta daha hafifse, toprak içindeki gövde birleşiminin her iki tarafını enfeksiyon veya zayıf büyüme açısından inceleyin.
## Lekeli Sarı Yapraklar: Erken Yanıklık Tüm sarı yapraklar hastalık anlamına gelmez. Ancak yapraklar özellikle toprağa değen kısımlarda hastalıklı bir sarıya dönüp koyu kahverengi nekrotik lekeler oluşturuyorsa, bu erken yanıklığa işaret eder.
- Yaşlı yapraklardaki soluk lekeler, 1/2 inç'e kadar ulaşan kahverengi noktalar ve sarı halka erken yanıklık için ayırt edicidir. Verticillium solgunluğu ve erken yanıklık benzer görünse de, özellikle konsantrik halkalar şeklinde beliren lekeler erken yanıklığa özgüdür.
- Erken yanıklık yayıldıkça bitkide yukarı doğru ilerler, genç yapraklar hâlâ sağlıklı görünebilir. Bir çalı domates bitkisinde, alt gövde ve dalları lezyonlar veya yaşlı yapraklardaki konsantrik halkalar için kontrol edin. Kesinleştirmek için, kahverengileşen sürgünlerin odak noktasının altından bir sap veya dal kesip gövdede kahverengimsi iletim dokusu renk değişimine bakın.
İlk yaprak semptomları sadece en eski yapraklarda görülebilir. Tanı koydurucu bir belirti, iletim dokusunun koyu kahverengi veya aşırı durumlarda kırmızıya dönmesidir. Etkilenen yaprak sapında, gövdede veya yaprak orta damarında kırmızı rengi arayın. - Domates gövdesindeki iletim dokusunun kırmızı-mor renk değişimi, Fusarium solgunluğuna neden olan patojeni doğrulayan bir belirtidir.
Fusarium veya Verticillium solgunluğu bitkinin tabanından başlayıp yukarı doğru yayılabilir. Hastalık ilerledikçe enfekte dallar solup ölebilir. Fusarium solgunluğu bulaşmış bir gövdenin açıkta kalan iletim dokusu genellikle kahverengi veya kırmızımsı olur.
## Bitkide Neler Kontrol Edilmeli Bu teşhis sıralaması, akademik veya profesyonel bir laboratuvarı tatmin edecek düzeyde kesin bir tanı koyma girişimi değildir. Bunun yerine, domates yapraklarındaki sararmanın en yaygın nedenlerini teşhis etmek için bu şemayı kullanın.
- Önce sararan yaprağın konumunu belirleyin. Sararmanın ilk işareti olarak alttaki yaşlı yapraklar besin eksikliğine, genç yaprakların önce sararması ise hastalığın bitkinin altından yayıldığına işaret eder.
- Ardından, sararmanın bitkinin bir tarafında mı yoksa bir yaprağın bir tarafında mı olduğuna dikkat ederek teşhisinizi daraltın. Tek taraflı enfeksiyon veya renk değişimi büyük olasılıkla hastalık kaynaklıdır.
- Sonra, varsa yaprak lekelerini inceleyin çünkü bazı hastalıklar leke desenine göre elenebilir. Bir yaprağın merkezindeki lekenin etrafındaki konsantrik halkalar ve sarı hale erken yanıklığa işaret eder. Dikey ve çapraz kahverengi buruşukluklar genellikle diğer ikisinden daha az ciddi başka sorunları gösterebilir.
- Son olarak, yapraklar soluyorsa bu solmanın sıcak saatlerde ortaya çıkıp sıcaklık düştüğünde düzelen mi yoksa kalıcı mı olduğuna bakın.
- Eğer yapraklar kalıcı olarak solmuşsa, toprakla birleşen gövde kısmını inceleyin. Epidermisi soyup iletim sisteminde kahverengi veya kırmızımsı bir renk değişimi arayın.
## Kaynakların Netleştirmediği Noktalar Bu makalede domates sararmasının bazı önemli nedenleri belirtildi. Ancak, daha net bir birincil kaynak bekleyen başka faktörler de var.
- Azot ve Magnezyum Eksikliği. Bu eksikliklerde yaşlı yaprakların önce sarardığını söyleyen standart kaynaklar olsa da, domatesler için bu modeli açıkça belirten yüksek güvenilirlikte bir birincil kaynak yok. Benzer semptomlar her ikisine de işaret edebilir ve bu makale, aşırı sulama ile yetersiz sulamanın sadece yaprak sararması veya solma deseniyle açıkça ayırt edilebileceğini doğrulayan yüksek güvenilirlikte bir rehber bulamadı. - Erken vs. Geç Vejetatif Büyüme. Tarım otoritelerinden ileri teşhis veya tedavi almanın zamanlaması bölgeye göre değişir.
Kısaca, yerel yetkililere sorununu aktarmanın faydası ve uygun fiyatlılığı çözülmemiş bir mesele olarak ortaya çıktı. Pek çok katılımcı, yerel birimlerinin sadece domates tedavisi veya küresel ısınma sorunlarıyla bilinçli olarak ilgilendiğini söyledi. Sigorta şirketlerinin endişeleri ele alma istekliliği veya hatta becerisi sorgulandı, tarım ofisi olmayan yerlerdeki yardım kapsamı da öyle. Son olarak, yerel kaynakların bahçe sorunlarını çözmek için kullanılıp kullanılamayacağı konusunda belirsizlik dile getirildi.
Katılımcıların çoğu ilçe tarım müdürlüğünün kendilerine ulaştığını belirtse de, çoğu durumda temas, onların katılmalarına neden olan aynı sorunlarla ilgiliydi, diğer durumlarda ise bahçıvanlar için domates tedavisi hakkındaydı.
Son olarak, domates problemleri bölgeden bölgeye büyük farklılık gösterir.
Kaynaklar
- West Virginia University Extension
- University of Kentucky Extension Publications
- University of Illinois Extension
- University of Kentucky Extension
- University of California Agriculture and Natural Resources
- University of Connecticut IPM
- University of Wisconsin Extension
- University of Minnesota Extension
- University of Maryland Extension
- Utah State University Extension
- Utah State University Extension
- Missouri Botanical Garden


