21 Ekim 2026
Türkiye'nin Karadeniz bölgesi, dünyanın önde gelen fındık üretim merkezi olarak son yılların en ağır hava koşullarıyla karşı karşıya. Ülke üretiminin %60'ını ve küresel fındıkların büyük çoğunluğunu sağlayan bölgedeki üreticiler, yağış, küf ve zorunlu depolama gecikmeleri nedeniyle hasat sonrası %25'e varan kayıplar uyarısında bulunuyorlar.
Türkiye yüzyıllardır küresel fındık pazarlarına hükmediyor. Ülke, dünyadaki toplam fındık hasadının %70'ini üretiyor - bu, ikinci büyük üretici İtalya'nın 10 katı ve ABD'nin 60 katı kadar. Bu üretimi desteklemek için Türkiye'nin Karadeniz bölgesi mükemmel yetiştirme koşulları sunuyor: 700 milimetre yağış, ılıman iklim ve ticari açıdan uygun büyük ölçekli tarım. Ancak Doğu Karadeniz, Türkiye'nin kabuklu meyve üretiminin en büyük payını oluşturuyor ve bu da onu iklim değişikliklerine orantısız şekilde savunmasız kılıyor.
Kritik Hava Koşulları Türkiye'deki Üreticileri Riske Atıyor
Bu yıl Doğu Karadeniz, fındık üretimini destekleyen düzensiz yağışlar gördü. Şimdilerde ise aynı hava koşulları narin fındık hasat sürecini sekteye uğratıyor. Bir üreticiye göre, "Yağmur durmak bilmiyor. Mahsul çürüyor".
Tarım uzmanları, fındık çiçekleri ve dallarının geç donlar da dahil olmak üzere sert hava koşullarına karşı savunmasız olduğunu belirtiyor. Geçtiğimiz bahar donları Türkiye'nin Karadeniz bölgesini etkilemiş ve son mahsul tahminlerini 100.000 ton azaltmıştı. Ancak bu yılın zorluğu aşırı yağışlar olup, üreticileri hasatlarını ertelemeye ve geçici çadırlara sığınmaya zorluyor. Toprak nemi, hastalık baskısını normalden daha yükseğe çıkardı. Türkiye devletine aitUlusal Fındık Konseyi'ne göre, mahsullerin en az %15'i bu durumdan etkilendi.
Fındık hasadı için yerel üreticiler geleneksel olarak mahsulü kuruması için yerde bırakır. Türkiye'nin üretim merkezi olan Doğu Karadeniz'in kuzeydoğusundaki Ordu'da yoğun yağışlar, bu kurutma sürecini sekteye uğrattı. İlkbahardan bu yana biriken yağış, hastalık ve küf gelişimi için elverişli bir ortam oluşturdu.
"Olumsuz hava koşullarının üretim kapasitemizi vurmasından endişeliyiz" diyerek anonim kalmak isteyen bir üretici konuştu. Geçen ilkbahar ve yaz, geç donlarla birlikte olağandışı yağışlı koşullar başka bir gri küf ve yaprak yanıklığı dalgasına neden oldu. Ülke mahsulünün yaklaşık %13'ü hava hasarı nedeniyle kaybedildi. Dekar başına 100.000 Türk Lirası mahsul değeriyle, zarar önemli kayıplara yol açtı.
Sekteye Uğrayan Hasat, Zorlu Kurutma Teknikleri
ABD Tarım Bakanlığı Dış Tarım Servisi, Türkiye'nin son mahsullerinin nispeten kuraklıksız geçmesine rağmen, sürekli ıslak havanın bazı arazilerin savunmasızlığını ortaya çıkardığını belirtti. Bir üretici, "Yağmurlar geliyor ve durmuyor. Fındıkları düzgün şekilde kurutmak imkânsız hale geliyor. Çürümeye başlıyorlar" dedi.
Özellikle zorlu hava koşulları, Türkiye'nin fındık üretimini son beş yılın en düşük seviyesine itti ve son veriler yıllık bazda ortalama %14'lük bir fiyat artışı gösteriyor.
Türk üreticileri yenilikçi depolama ve hasat teknikleriyle uyum sağladı. Sektör raporlarına göre, işleme öncesinde mahsuldeki nemi gidermek için yeni yöntemler geliştirildi.
Azalan Mahsul Ne Anlama Gelebilir?
Fındık üretimine bağımlı bir ekonomi için aşırı yağışlar, Türkiye'nin pazarını ve ihracat akışını sekteye uğratabilir. Alıcılar, miktar ve kalitenin risk altında olabileceğinden endişe ediyor. Bazı uluslararası alıcılar sözleşmeleri iptal etti ve büyük perakendeciler Türk fındıklarından yapılan ürünleri kısıtlayabileceklerini belirtti. Bir üreticiye göre "alıcılar korktu".
Türkiye'nin yeniden ihracat işi de etkilendi. Hava koşullarının etkisinden önce, diğer ülkelerden gelen fındıklar Avrupa pazarlarına sevkedilmeden önce Doğu Karadeniz bölgesinde işleniyordu. Hasa tarafından bu ticaret akışları da etkilenmiş olabilir.
ABD fındık endüstrisi, Türkiye'nin hava sorunlarının uzun vadeli etkileri olabileceğini belirtiyor. Analistler, Amerikan üreticilerinin küresel talebi karşılayacak kadar hızlı şekilde üretimi artıramayacağından şüphe ediyor. Bir sektör gözlemcisi, "Böyle kayıpları telafi edebilecek durumdan gerçekten çok uzağız. Önemli zaman ve yatırım gerektirir" dedi.