Hayvanlarda Sıcak Stresi Belirtileri
Çiftlik hayvanlarında ısı stresi hızla kötüleşebilir ve sadece soluk soluğa kalmaktan daha fazlasıdır. Hayvanları riske atan solunum ve duruş belirtilerini öğrenin.

Isı stresi nasıl hızla şiddetlenir
Isı stresi önce hayvanın nefes alışında ve vücut dilinde küçük değişikliklerle kendini gösterir. Isı stresi çeken hayvanlar daha fazla nefes alıp verir çünkü soluk soluğa kalmak vücut ısılarını atmanın temel yollarından biridir. Ancak solunumdaki hafif artış sadece bir başlangıçtır.
Erken evre ısı stresindeki hayvanlar daha fazla ayakta durabilir, hafif salya akıtabilir ve gün ortasında bile gölge arayıp birbirlerine sokulabilir. Durum ilerledikçe daha hızlı nefes alıp verir, soluk soluğa kalır ve çenelerini gevşetip dillerini dışarı sarkıtabilir. Bazen ağızlarından sarkarak uzayan salya iplikleri görülebilir.
Ağzı açık soluk soluğa kalma ve salya akıtma, özellikle hayvan halsiz, güçsüz veya ayakta durmakta zorlanıyorsa, ciddi ısı stresinin ana belirtisidir. Ancak erken belirtiler de vardır ve bunları bilmek, rahatsız edici havanın ilk gününde harekete geçmenizi sağlar, dördüncü gün değil.
Sığırlarda nelere dikkat edilmeli
Sığırlarda ısı stresi farklı aşamalarda ilerleyebilir. Rutin uygulamaların ne zaman müdahale gerektirdiğini bilin.
Sığırlarda ısı stresinin erken belirtileri arasında daha hızlı nefes alıp verme ve uzun süre ayakta durma sayılabilir. Illinois Extension şöyle diyor: "Sığırlarda ısı stresinin yaygın belirtileri arasında soluk soluğa kalma, ağzı açık nefes alma, aşırı salya akıtma, gruplaşma ve aktif olarak gölge arama bulunur."
- aşama ısı stresindeki inekler ve buzağılar huzursuz görünebilir. Dakikada 60 ila 99 kez nefes alıp verirler (normal hızlarının iki katı) ve bazıları salya akıtır. Sıklıkla birbirlerine yakın dururlar. Müdahale zamanı işte bu andır.
- aşama ısı stresinde solunum hızı dakikada 100 ila 119 nefese çıkar. Wisconsin–Madison Üniversitesi Sütçülük Extension'ı ağzı açık, dili dışarıda ve salya akıtarak soluk soluğa kalmayı tarif eder. Montana State Üniversitesi, bu tür termal rahatsızlığın yem tüketimini ve süt verimini düşürebileceğini belirtir.
Tehlikeli bölge olan 3. aşamada dakikada 120 veya daha fazla nefes görülür. İnekler ağzı açık ve dili dışarıda zorla nefes alıp verir. Nebraska–Lincoln Üniversitesi Extension'ının "uzamış, abartılı soluk soluğa kalma" dediği gibi, artmış karın kası çabası gösterebilirler. Ağızdan sarkan üçten fazla salya ipliği de bir ipucudur.
Koyun ve keçilerde nelere dikkat edilmeli
Koyun ve keçilerde ısı stresi benzer solunum ve davranış değişiklikleriyle kendini gösterir. Bunları fark eder etmez yönetiminizi değiştirin.
Koyunlar da soluk soluğa kalır ve salya akıtır. Belirtiler Missouri ve Nebraska Extension tanımlarıyla örtüşür: koyun ve keçiler sık sık oturup kalkabilir, sendeleyebilir hatta yere yatabilir. Soluk soluğa kalma zaten başlı başına bir endişe nedenidir. Missouri Extension şöyle açıklar: "Hayvanları ağzı açık soluk soluğa kalmaya karşı gözlemleyin. Bu ciddi ısı stresine işaret eder."
Sıcak günlerde neleri değiştirmeli
Isıyla mücadele, hayvanların ısı yükünü azaltmakla ilgilidir. Daha fazla değil, daha az yapmayı planlayın ve çiftlik işlerinizi günün serin saatlerine yayın.
Erken müdahale fark yaratır. Nebraska Lincoln Üniversitesi Extension'ının yapıcı tavsiyesinden öğrenin: "Serin, temiz su sağlayın ve çalışma ile yemlemeyi günün daha serin saatlerine kaydırarak stresi azaltın."
Illinois Extension, özellikle "ağaçların doğal gölgesini" sağlamayı ve yem ile su kaynaklarını meranın gölgeli bölgelerine taşımayı önerir. Uzun ağaçlara veya kalıcı yapılara erişim fark yaratır. Aynı kaynak, hayvanları düzenli olarak ıslatarak tüm vücut serinletme yöntemini de tavsiye eder.
Artık rutin ısı stresi olmadığında
Bunun bir acil durum olduğunu anlayın. Hayvanlar serin kalmakta zorlanıyorsa, onları bir veterinere ulaştırma riskiniz vardır.
Mississippi State Üniversitesi'nin puanlama sistemi, ısı sıkıntısı ile ısı çarpması arasında net bir ayrım yapar. Anormal derecede hızlı nefes alıp verme ve soluk soluğa kalma gibi 3. aşama belirtileri en endişe vericidir. Ağzı açık nefes alma veya soluk soluğa kalma, dili dışarı sarkmış haldeyse, hayvan kritik bir aşamaya gelmiş ve acil desteğe ihtiyacı var demektir.
Kaynaklar
- Mississippi State University Extension — Recognizing Heat Stress in Dairy Cattle: A Scoring System to Help Producers Assess Heat Stress
- Utah State University Extension — Heat Stress and Reproduction in Beef Cattle
- University of Missouri Extension — Managing heat stress in sheep and goats
- University of Nebraska–Lincoln Extension — Heat Stress — What You Should Know to Make Livestock Shows a...
- University of Illinois Extension — Prevention and signs of heat stress in cattle
- University of Wisconsin–Madison Dairy Extension — Animal Handling During Heat Stress


