Türkiye için doğa ve tarım rehberi
Doğa

Leylek Göçü Ne Zaman İzlenir

Türkiye, süzülen kuşlar için önemli bir göç koridorudur; İstanbul'daki Boğaz ve Hatay'daki Belen Geçidi başlıca gözlem noktalarıdır. Leylekler ve çeşitli yırtıcı kuşları içeren bahar göçmenleri, Boğaz'a mart ortasından haziran başına kadar ulaşır.

10 Eylül 20263 dk okumaaeri yazı masası
Türkiye'de Kuş Göçü Ne Zaman ve Nerede İzlenir: Leylekler ve Süzülen Yırtıcı Kuşlar
Fotoğraf: Mohammad Daraghmeh 19 / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Türkiye'nin göç darboğazları

Bu coğrafi özellikler, çok sayıda kuşun göç rotalarında yoğunlaşmasına neden olarak hem kuşlar hem de gözlemci kuş gözlemcileri için ideal koşullar yaratır. Boğaz'da, Avrupa ve Anadolu arasında hareket eden kuşlar, İstanbul'u neredeyse ikiye bölen dar bir geçiş noktası bulur. Öte yandan, Suriye-Türkiye sınırındaki 15 km uzunluğundaki Belen Geçidi, her ilkbahar ve sonbaharda kuş göçmenleri için ideal hava ve termik koşullarına şahit olan dar bir alan boyunca kuşları sıkıştırır.

Bu darboğazlar rastgele değil, Türkiye'nin kuş göçü için anahtardır. Her iki noktada da arı şahini, kartallar ve diğer birçok tür dahil çeşitli yırtıcı kuşlar benzer rotalar boyunca batıya göçe katılır.

Bahar göçünün zirve zamanları

Leylek ve çeşitli yırtıcı kuş türleri gibi göçmen kuşlar, yıllık bahar göçüne şubat ortasından mart başına kadar başlar. Boğaz'da bu, 14 Mart'tan itibaren bir başlangıç anlamına gelir ve sayılar nisan ayında zirve yapar.

Bu olayın büyüklüğünü anlamak için, sadece 2004 baharında Belen Geçidi'nde 148.000'den fazla süzülen göçmen kuşun kaydedildiğini düşünün. Bununla birlikte, bir bahar döneminde Boğaz ve diğer önemli noktalardan geçen kuşların tam sayısını hesaplamak zordur, çünkü genellikle dağınık gruplar halinde göç ederler ve sayılmaları zordur.

Sonbahar kendi zamanını alır

Sonbahar geldiğinde, bu güneye göçün eylül ayında zirve yaptığı görülmüştür. Bu nedenle ağustos sonu ve eylül başı, gözlemciler için en popüler tarihlerdir. Örneğin, Boğaz'da 2020'de 16 ve 31 Ağustos'ta leylek zirveleri yaşanmış, önemli sayıda leylek kaydedilmiştir. Bu arada Belen Geçidi'nde 2020'de zirve geçişler 26 Ağustos ve 5 Eylül'de kaydedilmiş; büyük leylek grupları görülmüştür ki bu muhtemelen birlikte kalan ancak yuva kolonilerine yerleşirken ayrılan aile gruplarının geçişini yansıtmaktadır.

Bu noktaların her birinde kuş gözlemi sonbaharda daha zengindir, çünkü kuşların sayıca daha fazla olma olasılığı vardır ve Akdeniz ile Sahra üzerinden tek seferde yapacakları daha uzun yolculuk öncesinde beslenirken ve dinlenirken görülebilirler.

Darboğazlardan nasıl izlenir

Erişilebilirlik, Türkiye'nin kuş gözlemcilerine sunduğu temel bir avantajdır. İstanbul'un iki yarısını ayıran Boğaz, hem en ikonik hem de leylek göçünü gözlemlemek için en erişilebilir yerdir. Türkiye üzerinden Anadolu'ya uzanan geçiş bölgesi boyunca yer alan boğaz, yüzen köprüleri, Boğaz Kalesi ve Marmara Üniversitesi kampüs bahçeleri gibi pek çok gözlem noktası dahil olmak üzere peyzaj üzerindeki her noktadan kuşları gözlemleme fırsatı sunar. Feribotlar yolcular ve araçlar için sık geçişler sunarken, dikkate değer diğer gözlem noktaları arasında Boğaz Köprüsü, Asya yakasındaki asma köprü, kuzey kıyısındaki Fatih Sultan Mehmet Köprüsü sayılabilir.

Geçitte

Boğaz ve Belen Geçidi, göçmen kuşlar için önemli gözlem noktalarıdır çünkü dar kesitleri, süzülen kuşların uçuşunu güçlendiren termikler için mükemmel geçiş yolları oluşturur. Boğaz'da rüzgarlar ve göçmen türler otomatik takip sistemleriyle izlenmiştir. Özellikle halihazırda kapsamlı geçişler ve uygun gözlem seçenekleri olan belirli gözlem noktalarında uçan kuşların bu yoğunlaşması, kuş meraklılarına sadece leyleklerin değil diğer yırtıcı türlerin de uçuşunu gözlemlemek için harika fırsatlar sunar. Bugüne kadar, bazı nadir göçmenler dahil pek çok tür kaydedilmiştir. Boğaz'da, 2014 çalışması kara leylek, yeşil ağaçkakan ve şahin gibi türleri kaydetmiştir.

Güvenli İzleme Yöntemleri

Gözlem noktalarından kuş izlemek ve bunu hem bahar hem sonbahar göç dönemlerinde yapmak, optimum görüş sağlamaya yardımcı olur. Faaliyetlerin korunmasını sağlamak için, Boğaz ve Belen Geçidi'ndeki yetkililer tarafından kuşların besleme gibi eylemlerle rahatsız edilmemesi için sıkı kurallara uyulmaktadır.

Kaynaklar

  1. World Bank report
  2. EBCC conference abstract PDF
  3. Eastern European White Stork Populations: Migration Studies and …” PDF
  4. Daily Sabah
  5. All About Turkey
  6. Anewz

Aynı rubrikten